نوروفیدبک چیست؟

نوروفیدبک یک روش درمانی است که طی آن با استفاده از ثبت امواج الکتریکی مغز و دادن بازخورد به فرد تلاش می کند که نوعی خودتنظیمی را به آزمودنی آموزش دهد. بازخورد به طور معمول از راه صدا یا تصویر به فرد ارائه می شود و از این طریق فرد متوجه می شود که آیا تغییر مناسبی را در فعالیت امواج مغزی خود ایجاد کرده است یا خیر.

نوروفیدبک چیست؟

نوروفیدبک چیست؟ - مرکز مشاوره فرحان

نوروفیدبک در اصل گونه ای از بیوفیدبک است. در بیوفیدبک با کمک سنسورهای خاص، سیگنال های مربوط به کارکرد قسمت های مختلف بدن ثبت و سپس فیدبک می دهد (مانند ضربان قلب، فعالیت سیستم سمپاتیک، تنفس، فشار خون و غیره). مثلا فردی که به علت فشار خون بالا دچار عوارض قلب است با کمک بیو فیدبک و سنسورهای آن به فشار خون پایین تری دست پیدا می کند. به این صورت که دستگاه بیوفیدبک فشار خون لحظه به لحظه فرد را از طریق سنسورها نشان می دهد و در طول جلسات درمانی با کمک اصول شرطی سازی فشار خون کاهش می یابد.

کاربرد نوروفیدبک - مرکز مشاوره فرحان

امروزه نوروفیدبک به عنوان یکی از مؤثرترین روشهای درمانی و جایگزین دارو های شیمیایی در کودکان دچار بیش فعالی یا همان ADHD شناخته شده است. هدف از درمان بوسیله این روش این است که به کودک بیاموزیم چطور می تواند رفتارهای مغزش را تغییر دهد و در نهایت عملکردهای مربوط به بیش فعالی  و کمبود توجه  را از بین ببرد.

  • پیش فعالی کمبود توجه
  • صرع
  • افسردگی
  • سندرم تورت (نوعی تیک)
  • وزوز گوش
  • اختلالات خواب
  • درد مزمن، سردردهای تشنجی و میگرنی
  • شب ادراری و ناخن جوی
  • دندان قروچه
  • اختلالات گفتار و زبان
  • مسایل جنسی مانند پرکاری، کم کاری میل جنسی، خودارضایی
  • اختلالات مربوط به سوء استفاده مواد
  • استرس پس از سانحه
  • سازماندهی، بازداری پاسخ، نظم، توانایی حل مسئله
  • ارتقاء یادگیری( املا،ریاضی، انشاء، انگلیسی)
  • بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان
  • افزایش تمرکز و توجه و حافظه
  • مدیریت استرس و هیجانات
  • ارتقای عملکرد مغز
  • افزایش توانایی یادگیری و سرعت عملکرد مغز
  • تقویت ارتباط نیمکره های مغزی
  • بهبود کیفیت خواب
  • تقویت ابعاد مختلف هوش
  • افزایش حافظه
  • سردردهای تنشی و میگرنی
  • فشارخون بالا
  • تیک های عصبی حرکتی
  • ضعف عضلانی ناشی از ضربه
  • سندرم روده تحریک پذیر
  • درد فک ناشی از دندان قروچه
  • تنش عضلانی عمومی
  • مدیریت استرس
  • گر گرفتگی ناشی از یائسگی یا حرارت بالای بدن
  • تغییر دمای بدن
  • کنترل ادرار و مدفوع
  • درمان اختلال واژینیسموس و دیسپارونیا

در نوروفیدبک سنسورهایی که الکترود نامیده می شوند بر روی پوست سر بیمار قرارمی گیرند. این سنسورها فعالیت الکتریکی مغز فرد را ثبت و در غالب امواج مغزی )دراغلب موارد به شکل شبیه سازی شده در قالب یک بازی کامپیوتری یا فیلم ویدئویی( به اونشان می دهند. در این حالت پخش فیلم یا هدایت بازی کامپیوتری بدون استفاده از دست وتنها با امواج مغزی شخص انجام می شود . فرد با دیدن پیشرفت یا توقف بازی و گرفتن پاداش یا از دست دادن امتیاز و یا تغییراتی که در صدا یا پخش فیلم به وجود می آید، پی به شرایط مطلوب یا نامطلوب امواج مغزی خود برده و سعی می کند تا با هدایت بازی یا فیلم، وضعیت تولید امواج مغزی خود را اصلاح کند.
فعالیت های الکتریکی مغز که توسط سنسورهای ثبت می شوند ریشه در فعالیت الکتریکی سلول های مغزی به نام نورون ها دارند.
امواج مغزی انسان سالم دارای ویژگی های خاصی است که طیف نرمال دارد اما در بیماری های مختلف دامنه فعالیت و فرکانس ها دچار تغیراتی می شود. هدف درمان نورفیدبک نزدیک کردن فعالیت مغزی به حالت نرمال است.

نوروفیدبک

آیا نوروفیدبک به راستی روش مؤثری است؟

وقتی کودک بیش فعال نیاز به توجه دارد، به جای افزایش موج بتا در مغزش، موج تتای او بالا می رود و در دستگاه EEG بالا بودن موج تتا نسبت به بتای او ثبت می شود. در جلسات نوروفیدبک درمانی، به کودک می آموزیم که چگونه موج بتای خود را بالا بیاورد. معمولاً بعد از ۳۰ جلسه درمان، کودک کاملاً می آموزد که چطور امواج مغز خود را کنترل کند . علاوه بر بهبود توجه و تمرکز در کودکان، علائم دیگر بیش فعالی نیز در کودک کمرنگ می شوند. 

در کودک تحت درمان با دارو، با پایان نیمه عمر دارو در بدن، علائم برمی گردد اما زمانی که کودک می آموزد که چطور امواج مغز خود را کنترل کند، علائم خاموش می شوند ، و بدان معنی است که وقتی جلسات درمانی کامل شد، کودک شما فردی نرمال خواهد بود و این نکته وجه تفاوت نوروفیدبک با سایر روش های درمانی است.

فعالیت های الکتریکی مغز که توسط سنسورهای ثبت می شوند ریشه در فعالیت الکتریکی سلول های مغزی به نام نورون ها دارند.
امواج مغزی انسان سالم دارای ویژگی های خاصی است که طیف نرمال دارد اما در بیماری های مختلف دامنه فعالیت و فرکانس ها دچار تغیراتی می شود. هدف درمان نورفیدبک نزدیک کردن فعالیت مغزی به حالت نرمال است.

آیا نوروفیدبک محدودیت و عوارضی نیز دارد؟

در مورد عوارض احتمالی جانبی این روش در ۳۰ سال گذشته مطالعات بسیاری انجام شده و خوشبختانه عارضه جانبی خاصی برای این روش درمانی ذکر نشده است، این در حالی است که درمورد داروهای شیمیایی مثل ریتالین لیست بلند بالایی از عوارض گزارش شده است.

آیا در آمریکا و سایر کشورهای پیشرفته از نوروفیدبک در درمان کودکان بیش فعال کم توجه استفاده می شود؟

در آمریکا  بیش از ۱۰۰۰ مرکز نوروفیدبک وجود دارد که این رقم در ۵ سال گذشته از کمتر از ۱۰۰ مرکز به این تعداد رسیده که این موضوع خود حاکی از میزان اهمیت و محبوبیت این روش درمانی در کشورهای پیشرفته می باشد .